# Bakteriekort > Bakteriekort är ett svenskt kliniskt uppslagsverk om antibiotika, bakterier och infektionssjukdomar, riktat till läkare och annan sjukvårdspersonal. Kärnan är en interaktiv känslighetsmatris med 33 antibiotika och 27 bakterier, byggd på Stramas lokala behandlingsrekommendationer och EUCAST:s kliniska brytpunkter. Kring matrisen ligger en kunskapsbank med granskade texter om varje bakterie, antibiotikum, infektionssjukdom, resistensmekanism och beslutsstöd. ## Om innehållet Allt innehåll är på svenska och skrivet för kliniskt verksamma läkare i Sverige. Det är ett kunskapsstöd, inte en ordinationsguide: doser och behandlingstider ska alltid stämmas av mot lokala riktlinjer och FASS innan de tillämpas på en enskild patient. Datakällor: Strama Gävleborg och Strama Uppsala (behandlingsrekommendationer och matrisens grundfärgning), EUCAST (kliniska brytpunkter och MIC-fördelningar), Swedres-Svarm och EARS-Net (svensk och europeisk resistensövervakning), samt SILF:s vårdprogram och Folkhälsomyndigheten. Matrisens färgkoder: - **S** - känslig vid standarddosering - **HD** - känslig vid ökad exponering, motsvarar EUCAST-kategorin "I" - **R** - resistent - **R%** - cirka 20-40 % resistenta isolat, empirisk träffsäkerhet osäker - **UVI** - effekt endast vid nedre urinvägsinfektion, där substansen koncentreras i urinen - **IND** - inducerbar resistens, effekten kan svikta under pågående behandling - **?** - osäkert underlag ## Ingångar - [Känslighetsmatrisen](https://www.bakteriekort.se/): interaktivt bakteriekort, filtrerbart på diagnos, patientfaktorer och datakälla - [Bakterier](https://www.bakteriekort.se/bakterier): alla bakterier i matrisen med klinik, diagnostik, behandling och resistensläge - [Antibiotika](https://www.bakteriekort.se/antibiotika): alla preparat med spektrum, indikationer, dosering och biverkningar - [Sjukdomar](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar): infektionsdiagnoser med etiologi, utredning och behandlingsprinciper - [EUCAST-brytpunkter](https://www.bakteriekort.se/eucast): MIC-brytpunkter per art och substans - [Om MIC](https://www.bakteriekort.se/eucast/om-mic): vad MIC är och hur brytpunkter härleds - [Farmakologi](https://www.bakteriekort.se/farmakologi): farmakokinetik och farmakodynamik per substansklass - [Verkningsmekanismer](https://www.bakteriekort.se/farmakologi/mekanismer): hur antibiotika angriper bakterien och hur resistens uppstår - [Begrepp](https://www.bakteriekort.se/begrepp): kliniska begrepp och syndrom - [Beslutsstöd](https://www.bakteriekort.se/beslutsstod): riskpoäng och diagnostiska kriterier - [Om Bakteriekort](https://www.bakteriekort.se/om): syfte, metod och begränsningar - [Om datakällor](https://www.bakteriekort.se/om/datakallor): hur Strama, EUCAST, Swedres-Svarm och EARS-Net kombineras - [Kontakt](https://www.bakteriekort.se/kontakt): e-postadress för rättelser, förslag och frågor ## Bakterier - [S. aureus](https://www.bakteriekort.se/bakterier/staphylococcus-aureus): Grampositiv koagulaspositiv kock. Vanlig kolonisatör av hud och nässlemhinna. - [Alfastreptokocker](https://www.bakteriekort.se/bakterier/alfastreptokocker): Grampositiva kocker som ger alfahemolys (partiell hemolys) på blodagar. Inkluderar viridansgruppen. - [Betastreptokocker (grupp A, C och G)](https://www.bakteriekort.se/bakterier/betastreptokocker): Betahemolytiska streptokocker grupp A (S. pyogenes), C och G. Ger fullständig hemolys. - [Pneumokocker](https://www.bakteriekort.se/bakterier/pneumokocker): Grampositiv diplokock (Streptococcus pneumoniae). Polysackaridkapsel är viktig virulensfaktor. - [E. faecalis](https://www.bakteriekort.se/bakterier/enterococcus-faecalis): Grampositiv kock tillhörande tarmfloran. Enterococcus faecalis är den vanligaste enterokockarten. - [E. faecium](https://www.bakteriekort.se/bakterier/enterococcus-faecium): Grampositiv kock. Enterococcus faecium är mer resistent än E. faecalis. - [S. saprophyticus](https://www.bakteriekort.se/bakterier/staphylococcus-saprophyticus): Grampositiv koagulasenegativ stafylokock. Staphylococcus saprophyticus. - [Listeria](https://www.bakteriekort.se/bakterier/listeria): Grampositiv stav (Listeria monocytogenes). Intracellulärt växande bakterie. - [C. perfringens](https://www.bakteriekort.se/bakterier/clostridium-perfringens): Grampositiv anaerob sporbildande stav (Clostridium perfringens). - [C. difficile](https://www.bakteriekort.se/bakterier/clostridioides-difficile): Grampositiv anaerob sporbildande stav (Clostridioides difficile). - [Meningokocker](https://www.bakteriekort.se/bakterier/meningokocker): Gramnegativ diplokock (Neisseria meningitidis). Polysackaridkapsel viktig virulensfaktor. - [Gonokocker](https://www.bakteriekort.se/bakterier/gonokocker): Gramnegativ diplokock (Neisseria gonorrhoeae). Obligat human patogen utan kapsel, sexuellt överförd. - [H. influenzae](https://www.bakteriekort.se/bakterier/haemophilus-influenzae): Gramnegativ coccobacillus (Haemophilus influenzae). Typbara och icke-typbara stammar. - [Moraxella](https://www.bakteriekort.se/bakterier/moraxella-catarrhalis): Gramnegativ diplokock (Moraxella catarrhalis). - [E. coli](https://www.bakteriekort.se/bakterier/escherichia-coli): Gramnegativ stav tillhörande Enterobacteriaceae. Vanligaste gramnegativa patogenen. - [Klebsiella](https://www.bakteriekort.se/bakterier/klebsiella): Gramnegativ stav med kapsel (Klebsiella pneumoniae/oxytoca). Tillhör Enterobacteriaceae. - [Enterobacter](https://www.bakteriekort.se/bakterier/enterobacter): Gramnegativ stav (Enterobacter cloacae/aerogenes). Tillhör Enterobacteriaceae. - [Proteus mirabilis](https://www.bakteriekort.se/bakterier/proteus-mirabilis): Gramnegativ stav (Proteus mirabilis). Tillhör Enterobacteriaceae. - [Shigella/Salmonella](https://www.bakteriekort.se/bakterier/shigella-salmonella): Gramnegativa stavar (Shigella spp. och Salmonella spp.). Enterala patogener. - [Campylobacter](https://www.bakteriekort.se/bakterier/campylobacter): Gramnegativ spiralformad stav (Campylobacter jejuni/coli). - [Pseudomonas](https://www.bakteriekort.se/bakterier/pseudomonas-aeruginosa): Gramnegativ icke-fermenterande stav (Pseudomonas aeruginosa). - [Legionella](https://www.bakteriekort.se/bakterier/legionella): Gramnegativ intracellulär stav (Legionella pneumophila). - [F. tularensis](https://www.bakteriekort.se/bakterier/francisella-tularensis): Gramnegativ intracellulär kockoid stav (Francisella tularensis). - [Pasteurella multocida](https://www.bakteriekort.se/bakterier/pasteurella-multocida): Gramnegativ stav (Pasteurella multocida). Finns i munflora hos katter och hundar. - [B. fragilis](https://www.bakteriekort.se/bakterier/bacteroides-fragilis): Gramnegativ anaerob stav (Bacteroides fragilis). Viktigaste anaeroba gramnegativa patogenen. - [Mycoplasma Pn](https://www.bakteriekort.se/bakterier/mycoplasma-pneumoniae): Atypisk bakterie utan cellvägg (Mycoplasma pneumoniae). - [Chlamydophila Pn](https://www.bakteriekort.se/bakterier/chlamydophila-pneumoniae): Obligat intracellulära bakterier (Chlamydiaceae). C. trachomatis ger genital infektion och LGV; C. pneumoniae ger atypisk pneumoni. - [Borrelia](https://www.bakteriekort.se/bakterier/borrelia): Spirochet (Borrelia burgdorferi sensu lato). Överförs av fästingar. ## Antibiotika - [Fenoximetylpenicillin (PcV)](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/fenoximetylpenicillin): Fenoximetylpenicillin (PcV). Peroralt smalspektrumpenicillin. - [Bensylpenicillin (PcG)](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/bensylpenicillin): Bensylpenicillin (PcG). Intravenöst smalspektrumpenicillin. - [Pivmecillinam](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/pivmecillinam): Pivmecillinam. Peroralt betalaktamantibiotikum med gramnegativ profil. - [Amoxicillin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/amoxicillin): Amoxicillin. Peroralt aminopenicillin med bredare spektrum än PcV. - [Ampicillin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/ampicillin): Ampicillin. Intravenöst aminopenicillin. - [Amoxicillin + klavulansyra](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/amoxicillin-klavulansyra): Amoxicillin + klavulansyra. Betalaktamas-stabilt aminopenicillin. - [Flukloxacillin / Kloxacillin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/flukloxacillin): Flukloxacillin. Peroralt isoxazolylpenicillin. Betalaktamasstabilt. - [Kloxacillin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/kloxacillin): Kloxacillin. Intravenöst isoxazolylpenicillin. Betalaktamasstabilt. - [Piperacillin + tazobaktam](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/piperacillin-tazobaktam): Piperacillin + tazobaktam. Bredspektrumpenicillin med betalaktamashämmare. - [Cefadroxil](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/cefadroxil): Cefadroxil. Peroralt 1:a generationens cefalosporin. - [Cefuroxim](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/cefuroxim): Cefuroxim. Intravenöst 2:a generationens cefalosporin. - [Cefotaxim](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/cefotaxim): Cefotaxim. Intravenöst 3:e generationens cefalosporin. - [Ceftriaxon](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/ceftriaxon): Ceftriaxon. Intravenöst 3:e generationens cefalosporin med lång halveringstid. - [Ceftazidim](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/ceftazidim): Ceftazidim. Intravenöst 3:e generationens cefalosporin med Pseudomonas-aktivitet. - [Ceftibuten](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/ceftibuten) - [Imipenem](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/imipenem): Imipenem (+ cilastatin). Bredspektrumkarbapenem. - [Meropenem](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/meropenem): Meropenem. Bredspektrumkarbapenem med lägre kramprisk än imipenem. - [Ertapenem](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/ertapenem): Ertapenem. Karbapenem utan Pseudomonas-aktivitet. - [Aztreonam](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/aztreonam): Aztreonam. Monobaktam med enbart gramnegativ aktivitet. - [Erytromycin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/erytromycin): Erytromycin. Makrolidantibiotikum. - [Azitromycin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/azitromycin): Azitromycin. Makrolid med lång vävnadshalveringstid. - [Klindamycin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/klindamycin): Klindamycin. Linkosamid med god vävnadspenetration. - [Doxycyklin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/doxycyklin): Doxycyklin. Tetracyklin med brett spektrum. - [Metronidazol](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/metronidazol): Metronidazol. Nitroimidazol med anaerob och protozoaktivitet. - [Ciprofloxacin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/ciprofloxacin): Ciprofloxacin. Fluorokinolon med god gramnegativ aktivitet. - [Levofloxacin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/levofloxacin): Levofloxacin. Fluorokinolon med bredare grampositiv aktivitet. - [Moxifloxacin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/moxifloxacin): Moxifloxacin. Fluorokinolon med god grampositiv och anaerob aktivitet. - [Trimetoprim](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/trimetoprim): Trimetoprim. Folatantagonist. - [Trimetoprim/sulfa](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/trimetoprim-sulfa): Trimetoprim + sulfametoxazol. Dubbel folathämning. - [Nitrofurantoin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/nitrofurantoin): Nitrofurantoin. Koncentreras i urinen. - [Gentamicin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/gentamicin): Gentamicin. Aminoglykosid med koncentrationsberoende avdödning. - [Tobramycin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/tobramycin): Tobramycin. Aminoglykosid med god Pseudomonas-aktivitet. - [Amikacin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/amikacin): Amikacin. Aminoglykosid som är stabil mot många aminoglykosidmodifierande enzymer. - [Vancomycin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/vancomycin-iv): Vancomycin (iv). Glykopeptid för systemisk behandling. - [Vancomycin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/vancomycin-po): Vancomycin (po). Absorberas inte - lokal effekt i tarmen. - [Daptomycin](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/daptomycin): Daptomycin. Cyklisk lipopeptid med enbart grampositiv aktivitet. - [Linezolid](https://www.bakteriekort.se/antibiotika/linezolid): Linezolid. Oxazolidinon med enbart grampositiv aktivitet och nära 100 % peroral biotillgänglighet. ## Sjukdomar - [Pneumoni](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/pneumoni): Samhällsförvärvad pneumoni (CAP). Infektion i lungparenkymet med feber, hosta och nytillkommet infiltrat. - [Otit / Sinuit](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/otit-sinuit): Akut mediaotit och akut bakteriell sinuit. Vanliga luftvägsinfektioner. - [Tonsillit](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/tonsillit): Akut streptokocktonsillit orsakad av grupp A-streptokocker (GAS). - [Nedre UVI](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/nedre-uvi): Afebril nedre urinvägsinfektion (cystit). Infektion begränsad till urinblåsan. - [Pyelonefrit](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/pyelonefrit): Akut pyelonefrit (övre UVI). Infektion i njurparenkym och njurbäcken. - [Meningit](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/meningit): Akut bakteriell meningit. Livshotande infektion i hjärnhinnorna. - [Erysipelas / Cellulit](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/erysipelas-cellulit): Erysipelas (rosfeber) och cellulit. Hud- och mjukdelsinfektioner. - [Sårinfektioner](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/sarinfektioner): Infektioner i sår, inklusive traumatiska sår och djurbett. - [Gastroenterit](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/gastroenterit): Bakteriell gastroenterit med diarré, ibland blodig. - [Peritonit](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/bukinfektion): Peritonit och intraabdominell infektion. Ofta polymikrobiell (aerober + anaerober). - [Sepsis](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/sepsis): Sepsis - livshotande organdysfunktion orsakad av ett stört immunsvar på infektion. - [Endokardit](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/endokardit): Infektiös endokardit. Infektion på hjärtklaffar, ofta med vegetationer. - [Kolecystit / Kolangit](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/kolecystit-kolangit): Akut kolecystit och kolangit. Gallvägsinfektioner. - [Pneumoni (KOL)](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/pneumoni-kol): Pneumoni vid KOL. Andra bakterieflora med risk för Pseudomonas och H. influenzae. - [Neutropen feber](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/neutropen-feber): Feber vid neutropeni (<0.5 × 10⁹/L). Medicinskt akutfall. - [Septisk artrit](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/septisk-artrit): Bakteriell ledinfektion. Kräver akut handläggning för att förhindra leddestruktion. - [Borrelia](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/borrelia): Borrelios. Fästingburen spirochetinfektion med varierande manifestationer. - [Tularemi](https://www.bakteriekort.se/sjukdomar/tularemi): Tularemi (harpest). Orsakas av Francisella tularensis. Anmälningspliktig. ## Begrepp - [DGI](https://www.bakteriekort.se/begrepp/dgi): Disseminerad gonokockinfektion - [HACEK-gruppen](https://www.bakteriekort.se/begrepp/hacek): Långsamtväxande gramnegativa endokarditpatogener - [TSS och STSS](https://www.bakteriekort.se/begrepp/tss): Toxin-medierat chocktillstånd - [Centor-kriterierna](https://www.bakteriekort.se/begrepp/centor): Klinisk poäng vid misstänkt GAS-tonsillit ## Verkningsmekanismer - [Betalaktamer - PBP-blockad](https://www.bakteriekort.se/farmakologi/mekanismer/betalaktam-pbp): Hämning av peptidoglykan-korslänkning - [Betalaktamas-hydrolys](https://www.bakteriekort.se/farmakologi/mekanismer/betalaktamas-hydrolys): Enzymatisk spjälkning av betalaktamringen - [Resistens utöver betalaktamas](https://www.bakteriekort.se/farmakologi/mekanismer/resistens-utover-betalaktamas): Effluxpumpar, target-mutation, ribosomprotektion och porinförlust - [Makrolider och linkosamider - 50S-blockad](https://www.bakteriekort.se/farmakologi/mekanismer/makrolid-50s): Bindning till 23S-rRNA blockerar peptidutgångskanalen - [Kinoloner - DNA-gyras-hämning](https://www.bakteriekort.se/farmakologi/mekanismer/kinolon-dna-gyras): Topoisomerasblockad - [Vankomycin - D-Ala-D-Ala-blockad](https://www.bakteriekort.se/farmakologi/mekanismer/vanko-d-ala): Glykopeptid-bindning till Lipid II - [Aminoglykosider - 30S irreversibel](https://www.bakteriekort.se/farmakologi/mekanismer/aminoglykosid-30s): Felöversättning, baktericid, koncentrationsberoende - [Tetracykliner - 30S A-platsen](https://www.bakteriekort.se/farmakologi/mekanismer/tetracyklin-30s): Reversibel blockad av aminoacyl-tRNA-bindning - [Trimetoprim-sulfa - folatsyntesblockad](https://www.bakteriekort.se/farmakologi/mekanismer/folatsyntes-block): Sekventiell hämning i två steg - [Metronidazol - DNA-fragmentering](https://www.bakteriekort.se/farmakologi/mekanismer/metronidazol-dna): Radikalbildning vid anaerob aktivering - [Nitrofurantoin - multitarget via nitroreduktas](https://www.bakteriekort.se/farmakologi/mekanismer/nitrofurantoin-multitarget): Reaktiva intermediärer mot DNA, ribosomer och cellvägg ## Beslutsstöd - [qSOFA](https://www.bakteriekort.se/beslutsstod/sepsis-qsofa): Quick SOFA - bedside-screening vid misstänkt sepsis - [CRB-65](https://www.bakteriekort.se/beslutsstod/cap-crb65): Riskstratifiering vid samhällsförvärvad pneumoni - [Modified Duke-kriterier](https://www.bakteriekort.se/beslutsstod/endokardit-duke): Diagnos vid infektiös endokardit - [Empirisk meningitbehandling](https://www.bakteriekort.se/beslutsstod/meningit-empirisk): Antibiotikaval per ålder och värdfaktor - [Osteomyelit — diagnostisk utredning](https://www.bakteriekort.se/beslutsstod/osteomyelit-utredning): Bilddiagnostik, biopsi och provtagningssekvens ## Optional - [Jämför bakterier](https://www.bakteriekort.se/jämför/bakterier): ställ flera arter mot varandra - [Jämför antibiotika](https://www.bakteriekort.se/jämför/antibiotika): ställ flera preparat mot varandra - [Sitemap](https://www.bakteriekort.se/sitemap.xml): fullständig URL-lista i XML